» » » Kassa kitabının tərtibi və pul vəsaitlərinin saxlanması

Kassa kitabının tərtibi və pul vəsaitlərinin saxlanması

posted in: Uncategorized | 0

Büdcə təşkilatlarında bütün növ pul vəsaitləri (valyutaları) üzrə aparılan kassa əməliyyatları üçün müəyyən olunmuş formada ayrıca kassa kitabı açılmalıdır.


Kassa kitabı (avtomatlaşdırılmış üsulla aparılan kassa kitabından başqa) qaytanlanır, onun vərəqi iki hissədən ibarət olduğundan (ikinci hissə kassirin hesabatı sayılır) hər iki hissə eyni nömrə ilə nömrələnir, səhifələrin sayı büdcə təşkilatının və ya onun bu sahəyə rəhbərlik edən struktur bölməsinin rəhbəri, baş mühasibi və ya onların səlahiyyətli nümayəndələri tərəfindən imzalanaraq möhürləndikdən sonra istifadə üçün kassirə verilir.


Kassa kitabının vərəqləri diyircəkli və ya mürəkkəbli qələmlə doldurulur, vərəqin ikinci hissəsi kəsilərək kassirin hesabatı kimi bütün təsdiqedici sənədlərlə birlikdə baş mühasibə təhvil verilir və kassa kitabının özü (vərəqin birinci hissəsi) kassada saxlanılır.


Kassa kitabında qeydsiz düzəlişə yol verilmir. Qeydli düzəlişlər isə kassir, baş mühasib və ya onu əvəz edən şəxslərin imzaları ilə müvafiq qaydada təsdiq edilir.


Kassir gün ərzində kassa mədaxil və məxaric orderləri üzrə məbləğləri kassa kitabında qeydiyyatdan keçirir, aparılan əməliyyatları yekunlaşdırır, növbəti günün əvvəlinə kassada qalan pulun qalığını çıxarır və hər gün üçün kassa hesabatını büdcə təşkilatının baş mühasibinə təhvil verir. Baş mühasibə təqdim olunmuş kassa hesabatı onun tərəfindən yoxlanılaraq qəbul edilir, günün sonuna kassada nağd pul qalığı müəyyən edilmiş limiti aşdıqda bunun səbəbləri dəqiqləşdirilir və zəruri hesab olunduğu təqdirdə nağd pul qalığının mövcudluğu yoxlanılaraq müvafiq tədbirlər görülür. Kassa mədaxil və məxaric sənədləri əsasında kassa əməliyyatlarının uçotu və kassa kitabının tərtibi kompüterlə və ya müasir hesablama texnikası ilə aparıla bilər.


Kassa kitabının düzgün tərtib edilməsinə və kassa əməliyyatlarının aparılmasına baş mühasib nəzarət etməlidir.


Kassa mədaxil orderi olmadan kassaya nağd pul mədaxil etmək və ya kassa məxaric orderi olmadan kassadan nağd pul məxaric etmək qadağandır.


Büdcə təşkilatlarının və ya bu sahəyə rəhbərlik edən struktur bölmələrin rəhbərləri pulun banklardan gətirilməsinin, banklara təhvil verilməsinin və kassada saxlanılmasının mühafizəsini təmin etməlidirlər. Onların təqsiri üzündən pul vəsaitlərinin mühafizəsini təmin edən zəruri şərait yaradılmayıbsa, onlar müəyyən olunmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar. Pulun təhlükəsiz daşınmasını təmin etmək məqsədilə müvafiq müqavilələr bağlamaq yolu ilə bankların inkassasiya xidmətlərindən istifadə edilə bilər.


Kassa otağı digər otağlardan təcrid olunmaqla aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir:

  • a) yanğın və təhlükəsizlik tələblərinə cavab verməli;
  • b) qorunan sistemli dəmir qapısı olmalı;
  • c) otaq oda davamlı dəmir seyflə təchiz olunmalı;
  • d) kassa otağının alt hissəsi boşluq və ya zirzəmi olmamalıdır.

Eyni zamanda kassa əməliyyatları aparılan zaman otaq içəridən bağlı olmalıdır.


Büdcə təşkilatlarında bütün nağd pul və qiymətli kağızlar bir qayda olaraq yanmayan seyflərdə (dəmir şkaflarda) saxlanılır. İş gününün sonunda kassalar açarla bağlanılır və kassirin surğuclu möhürü ilə möhürlənir.


Kassir kassa (pul) sənədlərində imza etmək səlahiyyəti olan vəzifəli şəxslərin və ya onların səlahiyyətli nümayəndələrinin imza nümunələri ilə və kassa (pul) sənədlərinin rəsmilləşdirilməsində istifadə edilməsi nəzərdə tutulmuş möhür ilə (ştampla) büdcə təşkilatının və ya onun bu sahəyə rəhbərlik edən struktur bölməsinin rəhbəri tərəfindən təmin edilməlidir.


Seyflərin (şkafların) açarı və möhür kassirdə, açarların surəti isə büdcə təşkilatının və ya onun müvafiq struktur bölməsinin rəhbərində (kassir tərəfindən möhürlənmiş paketlərdə, mücrülərdə və s.) saxlanılır.


Müvafiq büdcə təşkilatına aid olmayan nağd pulun və başqa qiymətlilərin onun kassasında saxlanılmasına yol verilmir.


Kassanı və seyfi (şkafı) açmamışdan əvvəl kassir qıfılın, qapının, pəncərənin və möhürün bütövlüyünü yoxlamalıdır.


Möhürün çıxarılması və ya zədələnməsi, qıfılın, qapının və ya pəncərənin sındırılması, kassa açarlarının itirilməsi hallarında kassir təcili olaraq bu barədə büdcə təşkilatının və ya onun müvafiq struktur bölməsinin rəhbərinə, o isə öz növbəsində hüquq mühafizə orqanlarına xəbər verməlidir. Bu halda rəhbərin, baş mühasibin və ya onu əvəz edən şəxsin, həmçinin kassirin iştirakı ilə (hüquq mühafizə orqanlarının razılığı alındıqdan sonra) müvafiq əmr əsasında kassada saxlanılan nağd pul vəsaitləri və digər qiymətlilər yoxlanılır. Bu yoxlama bitənədək kassa əməliyyatları aparılmır. Yoxlamanın nəticəsi haqqında yoxlamada iştirak edən bütün şəxslər tərəfindən imzalanan üç nüsxədən ibarət akt tərtib olunur. Aktın bir nüsxəsi hüquq-mühafizə orqanlarına, digər nüsxəsi yuxarı təşkilatlara verilir, üçüncü nüsxəsi isə müvafiq büdcə təşkilatında qalır.


Kassa açarlarının hər hansı bir nüsxəsi itirildikdə dərhal büdcə təşkilatının rəhbərinə məruzə edilərək, qıfılların yenisi ilə əvəz edilməsi həyata keçirilməlidir.


Kassir işə qəbul edildikdən sonra büdcə təşkilatının və ya müvafiq struktur bölmənin rəhbəri onu kassa əməliyyatlarının aparılması qaydaları ilə rəsmi tanış etməli və onunla müəyyən olunmuş qaydada tam maddi məsuliyyət haqqında fərdi müqavilə bağlamalıdır.


Kassir tərəfindən, ona həvalə edilmiş işlərin başqa şəxslərə etibar edilməsinə yol verilmir.


Büdcə təşkilatlarında kassirin əvəz edilməsinə zərurət yarandıqda onun vəzifəsinin icrası büdcə təşkilatının rəhbərinin əmri ilə başqa işçiyə həvalə edilir. Kassir vəzifəsinin icrası həvalə edilmiş işçi ilə tam maddi məsuliyyət barədə fərdi müqavilə bağlanılır.


Kassa sənədlərini imzalamaq hüququna malik olan mühasiblər kassir vəzifəsini icra edə bilməzlər.


Kassirin işdən çıxdığı, məzuniyyətə getdiyi, xəstəliyi və digər səbəblərlə əlaqədar işdə olmadığı hallarda büdcə təşkilatı rəhbərinin əmri ilə xüsusi komissiya təşkil edilir. Kassir vəzifəsini icra edəcək şəxsin də daxil olduğu bu komissiya büdcə təşkilatının və ya onun bu sahəyə rəhbərlik edən struktur bölməsinin rəhbərinin seyfində xüsusi surğuclanmış paketdə (mücrüdə) saxlanan kassa açarları ilə (kassirdəki açarları əldə etmək çətinləşdikdə) kassanın qapısını açır, kassirin öhdəsində olan pul vəsaitlərini və digər qiymətliləri sayır, kassa qalığını müəyyən edir və üç nüsxədən ibarət qəbul-təhvil aktı tərtib edir. Akt imzalanıb təsdiq edildikdən sonra kassa bütün sənədlərlə birlikdə kassir vəzifəsini icra edəcək şəxsə təhvil verilir. Qəbul-təhvil aktının birinci nüsxəsi mühasibatda saxlanılır. Kassir vəzifəsini icra edən şəxsə bu qaydalar izah edilir və onunla tam maddi məsuliyyət haqqında fərdi müqavilə bağlanır.


Kassir ştatı olmayan büdcə təşkilatında kassa əməliyyatlarının yerinə yetirilməsi büdcə təşkilatının rəhbərinin əmri ilə başqa işçiyə həvalə edilir və onunla tam maddi-məsuliyyət barədə fərdi müqavilə bağlanır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *