Mühasibat uçotunu öyrənənlər üçün zəruri olan 13 addım (6-cı addım)

6-cı addım
Amortizasiya və aşınma barədə dəqiq təsəvvürə malik olmaq və onların fərqini dəqiq bilmək.

Torpaqdan başqa istənilən əşyanın, uzunmüddətli istifadə edilən aktivlərin müəyyən bir istifadə müddəti var. Və xidməti müddət ərzində bu aktivlərin – əsas vasitələrin dəyərini istehsal olunan məhsulun dəyərinə paylamaq lazımdır. Məsələn, şokolad konfetləri istehsal edən avadanlığı götürək.  Onun istifadə müddəti 5 ildir. Yəni, bu avadanlıq 5 il ərzində ardıcıl məhsul istehsal edərək aşınmaya məruz qalır, köhnəlir. Lakin, beş il müddətində o, öz dəyərini bu şokolad məhsulunun dəyərinə köçürür. Bax, bu köhnəlmə elə aşınmadır. Öz dəyərini buraxılan məhsulun dəyərinə köçürmək isə amortizasiyadır. Əsas malların balans dəyərinin bu məbləğin istehsal dəyərinin qiyməti üzrə hesablanması amortizasiya xərcləri vasitəsilə həyata keçirilir.

Beləliklə, amortizasiya xərcləri məhsul, xidmət və xidmətlərin dəyərinin əsas elementlərindən biridir. Buna görə əsas fondların amortizasiyasına çox ciddi yanaşmaq lazımdır. Çünki amortizasiya ayırmalarının həddindən artıq yüksəldilməsi və ya azaldılması istehsal dəyərinin düzgün müəyyən olunmamasına səbəb olacaqdır.

Lakin, elə olur ki, obyekt fiziki olaraq tam aşınmayıb, amma tətbiqi arzuolunmazdır. O, artıq istifadə olunmaz hala gəlib. Çünki həmin avadanlıq mənəvi keyfiyyətlərinə görə yararsızdır. İstehsal üsulları yenilənib, dəyişib, təkmilləşib, avadanlıq isə köhnədir. Yəni, mənən aşınıb. Beləliklə, fiziki aşınma ilə yanaşı, həm də mənəvi aşınma da mövcuddur.

Amortizasiya ayırmaları isə – bu, xidmət müddətində amortizasiya dəyərinin əsas vasitələrə  paylanmasıdır. Bu – əsas vasitələrin dəyərinin hazır məhsulların dəyərinə köçürülməsidir. Yəni, amortizasiya (“ödəmə”) – aşınmanın qiymətlə ifadəsidir.

Məqalənin 5-ci hissəsini bu linkə daxil olaraq oxuya bilərsiniz.

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *